SKDM (CBAM) DANIŞMANLIĞI

CBAM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması)

1. CBAM Nedir?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), Avrupa Birliği tarafından oluşturulan ve AB’ye ithal edilen ürünlerin üretimi sırasında oluşan karbon emisyonlarının maliyetini sınırda fiyatlandırmayı amaçlayan bir karbon düzenleme mekanizmasıdır. Bu sistem, AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU‑ETS) ile bağlantılıdır ve AB içinde üretim yapan firmaların ödediği karbon maliyetlerinin AB dışındaki üreticiler için de geçerli olmasını sağlamayı hedefler.

2. CBAM Neden Uygulanmaktadır?

CBAM uygulamasının temel amaçları şunlardır:

• Karbon kaçağını (carbon leakage) önlemek
• AB’nin iklim hedeflerini desteklemek
• AB içindeki ve dışındaki üreticiler arasında adil rekabet sağlamak
• Düşük karbonlu üretim teknolojilerini teşvik etmek
  
  

3. CBAM Kapsamındaki Sektörler

İlk aşamada CBAM aşağıdaki sektörleri kapsamaktadır:

• Demir – çelik
• Çimento
• Alüminyum
• Gübre
• Elektrik
• Hidrojen

Bu sektörler yüksek karbon yoğunluklu üretim süreçlerine sahip oldukları için ilk etapta düzenlemeye dahil edilmiştir.

4. CBAM Uygulama Takvimi

• 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025: Geçiş dönemi (yalnızca emisyon raporlama yapılmaktadır)
• 1 Ocak 2026: Karbon sertifikası satın alma yükümlülüğü başlayacaktır
• 2034: AB ETS kapsamında verilen ücretsiz karbon tahsisatları tamamen kaldırılacaktır

5. Türkiye’de Hangi İşletmeler CBAM’e Tabidir?

AB’ye ihracat yapan ve yukarıdaki sektörlerde faaliyet gösteren Türk işletmeleri CBAM kapsamına girmektedir. Başlıca etkilenecek sektörler:

• Demir‑çelik üreticileri
• Çimento üreticileri
• Alüminyum üreticileri
• Gübre üreticileri

Bu sektörlerde faaliyet gösteren ve AB’ye ihracat yapan şirketler düzenlemeden doğrudan etkilenmektedir.

6. İşletmelerin Yapması Gerekenler

CBAM kapsamındaki işletmelerin başlıca yükümlülükleri şunlardır:

1. Ürün başına karbon emisyonlarının hesaplanması
2. Emisyonların düzenli olarak raporlanması
3. Emisyon verilerinin bağımsız kuruluşlar tarafından doğrulanması
4. 2026 yılından itibaren karbon sertifikası maliyetlerinin karşılanması
5. Düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçiş yapılması
6. Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji kullanımının artırılması